ATV motorlar, zorlu arazi koşullarına uygun tasarımları ve motor güçlerinden kaynaklı doğada gerçekleştirilecek zorlu sürüşler ve doğa sporları için tercih edilen araçların başında gelmektedir. Türkiye’de hem bireysel hem de ticari amaçlı ATV kullanımı yaygındır. Bireysel kullanıcılar genellikle eğlence ya da açık alan faaliyetlerinde yardımcı olması için ATV’leri kullanırken; ticari kullanıcılar daha çok ATV araçlarının arazideki güçlü hareket kabiliyetinden faydalanarak personel ve yük taşımacılığında verim almaya çalışmaktadır. Ayrıca son yıllarda hızla artan sayıları ile ATV motor ile safari düzenleyen firmalar şehrin stresinden bunalan macera severleri doğa ile baş başa bir gün geçirecekleri gezilere çıkartmakta ve bu aktivitelerde ATV araçlardan faydalanmaktadırlar. Gelin bu çok yönlü olan ATV motor türü hakkında bilmemiz gereken noktalara birlikte bakalım.

Öncelikle ATV’nin İngilizce açılımı; All Terrain Vehicle’dir. ATV motorlar, tüm arazi ve hava koşullarında çalışmak üzere tasarlanmış araçlardır. Arazi için üretilmiş olanlar en ağır arazi koşullarına bile dayanabilmektedir. ATV araçları sert arazi koşullarında ulaşımı kolaylaştırmak amacıyla üretilmiş olsa da günümüzde doğa gezileri için kullanımı daha yaygındır.

ATV, dört tekerlek üzerinde hareket eden, içten yanmalı olarak bilenen motorla güç alan tek ya da çift kişilik, tüm zeminlerde kullanılabilen bir araçtır. Hobi amacıyla üretildiğinden, ayrıca eğitim almak gerekmiyor. Herkesin kullanabileceği bir şekilde üretilmiştir.

Bu araçlarda 50-500 cc arasında değişen hacimlerde motorlar kullanılmaktadır. Küçük hacimlerde yeterli gücü elde edebilmek için yakıt olarak benzin tercih edilmektedir. Dört zamanlı motor ve elektronik yakıt enjeksiyonu performansı artırmaktadır. Bazı modeller, elektrikli marş ile çalışırken, bazılarında marş pedalı kullanılmıştır. Her iki motorun bulunduğu modeller de üretilmektedir. 

Motor hacimleri olarak üç farklı gruba ayrılır ve farklı seviye gruplarında artan güç performansı seçenekleri sunar. Küçük hacimli araç 8-10 beygirken büyük hacimli olanları 70-80 beygir gücüne çıkabilmektedir.

Bunların yanında ATV motorlarda bulunan hava basınçlı lastiklerin et kalınlığı fazla olduğundan zor koşullara dayanıklıdır. Aynı zamanda dolgu maddeli lastiklerde de oldukça dayanıklı malzemeler kullanılarak arazi koşullarında güvenli bir kullanım ortamı oluşturulmaktadır. Güç aktarımında ise şaft veya zincir tercih edilir. Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir husus; şaftlı modeller engebeli arazilerde fazla sarsılabilir. Bu nedenle dikkatli ve güvenli bir sürüş gerçekleştirmek gerekir. Zincirli modeller de kopma riski taşıdığından sürüşe başlamadan mutlaka bakımını yaptırmak gerekir. ATV motorlarda genelde arka frenlerde kampana kullanılır, ancak ön frenlerde modelden modele ya da markadan markaya kampana ya da disk fren kullanımı farklılık göstermektedir. Vitesler de kolay ve rahat bir kullanım sunmak amacıyla genellikle otomatik şanzımandır.

Önemli noktalardan biri de ehliyet konusudur. Eskiden ATV motor kullanımı için A2 sınıfı ehliyet yeterli olmaktaydı. Yeni düzenleme ile B1 ehliyet sahibi olmayan sürücüler ATV motor kullanamamaktadır. A2 ehliyetine güvenip yollara düşen sürücüler olası trafik cezası ile karşılaşabilir. B1 ehliyeti için 16 yaşını doldurmuş olmanız yeterlidir. 18 yaşını dolduran bir sürücü ise direksiyon sınavına girerek ehliyetini B sınıfına dönüştürebilir

Daha önce de bahsettiğimiz gibi ATV motorlar spor ve arazi sürüşleri olarak iki farklı alanda kullanılmaktadır. Buna bağlı olarak arazi ve spor modelleri olarak iki modeli bulunmaktadır. Bunlar; On Road ATV Motor ve Off Road ATV Motor olarak adlandırılıyor.

On Road ATV motorlarının, bütün ülkelerde kullanım izinleri vardır. Üretim olarak şehir içi trafiğine uygunluk gösteriyorlar. Ayrıca hem arazide hem de asfalt yolda kullanılabiliyorlar. Tek yapmanız gereken, plaka taktırmak. Bunun için öncelikle sigorta, ehliyet, muayene ve diğer gereksinimleri tamamlamış olmanız gerekiyor.

Off Road ATV motorlar ise, daha çok arazide spor amaçlı kullanılıyor. Bu modelin trafikte kullanımı yasaktır. Kullanıldığı takdirde ceza uygulanır. Plaka takılamayan bu araçlar sadece trafiğe kapalı alanlarda kullanılabilir.

Bir diğer önemli nokta ise ilk defa ATV motor kullanacak kişilerin alması gereken eğitimlerdir.  Yeni adaylar yaklaşık yarım saatlik araç ve sürüşle ilgili teorik bilgileri öğrenirler. Sonrasında uygulama yapabilecekleri eğitim amaçlı ayrılmış parkurda 45 dakikalık pratik yaparlar.

ATV araçları değişik markalarda değişik özellikler gösterebiliyorlar. Temel olarak değişmeyen birkaç unsur vardır. Araçlarda ön ve arka olmak üzere iki fren bulunur. Gaz pedalı sağ baş parmağın altında bulunur. İleri, geri ve boş olmak üzere üç kademeli vitesi vardır.

ATV kullanımında özellikle dikkat etmeniz gereken nokta ise, dönüşlerde viraj almak zor bir manevradır. Kazalar genellikle keskin manevra yapılmasından ve sert viraj alınmasından kaynaklanır.  Araç yan tekerleklerinin üstünde dikilerek duruma göre takla bile atabilir. Doğru dönüş tekniği için gidonu dönmek istediğiniz yöndeki kolunuzla çekin. Temelde bir kolunuz gidonu çekerken diğer kolunuz aynı yönde itme kuvveti uygulamalıdır. Yüksek hıza sahipken manevralarınızı yumuşak yapmaya dikkat etmelisiniz.

ATV motorlar sahip oldukları dört tekerlek nedeniyle motosiklet modellerine göre daha güvenli gelse de dikkat edilmesi gereken noktalar vardır ve bu noktalara gereken önem verilmediğinde ise olası kazalara davetiye çıkarabilir. Bu nedenle yukarıda değindiğimiz noktalara gereken önemi verelim, konforlu ve güvenli sürüşler gerçekleştirelim.